AI en je personeel: verdwijnt er werk of verandert het?

Als ik bij een bedrijf zit, komt deze vraag bijna altijd. Soms van de ondernemer, vaker van iemand op de werkvloer, en meestal pas als de rest van de kamer leeg is. Het verdient een eerlijk antwoord en niet het standaardzinnetje dat AI alleen maar helpt.

Wat er echt gebeurt

In het MKB zie ik zelden dat er banen verdwijnen. Wat ik wel zie is dat er taken verdwijnen, en dat is iets anders. Van de meeste functies is een deel van het werk repetitief invoerwerk, en dat deel wordt kleiner. Wat overblijft is het werk waar oordeel bij komt kijken, en daar was meestal al te weinig tijd voor.

Het praktische gevolg is meestal niet minder mensen maar meer werk aan dezelfde bezetting. Voor een bedrijf dat moeilijk aan personeel komt, en dat zijn er nogal wat, is dat precies de reden om ermee te beginnen.

Waar het wel spannend wordt

Er is een categorie functies die grotendeels uit invoerwerk bestaat. Gegevens overtypen, documenten sorteren, standaardberichten versturen. Als dat het grootste deel van iemands dag is, dan verandert die functie ingrijpend. Doen alsof dat niet zo is, is oneerlijk tegenover die persoon.

Het goede nieuws is dat dat zelden van de ene op de andere dag gaat en dat je er als werkgever iets aan kunt doen. Iemand die het werk kent, is namelijk vaak de beste persoon om te beoordelen of het systeem het goed doet. Dat is een echte rol en geen bezigheidstherapie.

Hoe je het gesprek voert

• ▸Wees eerlijk over wat er verandert. Mensen ruiken een verkooppraatje van kilometers afstand.
• ▸Begin bij het werk waar mensen zelf een hekel aan hebben, niet bij het werk waar ze trots op zijn.
• ▸Laat degene die het werk doet meebeslissen over of het systeem goed genoeg is, en geef hem het recht om nee te zeggen.
• ▸Zeg wat je met de gewonnen tijd gaat doen, voordat iemand het je vraagt.

Die derde is de belangrijkste. Een systeem dat over iemands hoofd heen wordt ingevoerd, wordt niet gebruikt. Een systeem dat diegene zelf heeft mogen afkeuren tot het klopte, wordt zijn systeem.

“Wie het werk doet, moet het systeem mogen afkeuren. Anders is het niet van hem en gebruikt hij het niet.”

Wat het voor jou als werkgever betekent

Reken er niet op dat je snel op loonkosten bespaart. Dat zie ik in het MKB zelden gebeuren, en als je daarop stuurt gaat het meestal mis. Waar je wel op kunt sturen is de doorlooptijd, de foutkans en de vraag of het werk nog rond te krijgen is als iemand ziek is.

Dat is een minder spannend verhaal dan wat je in de krant leest, en het is wel het verhaal dat klopt voor bedrijven van tien tot honderd man.